Is de JSF voor Brabant een must?
28 april 2009
Gedeputeerde Staten lobbyen krachting in Den Haag om door te gaan met de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter.
Brabants Dagblad - De tot op het bot verdeelde politici in de Tweede kamer bekvechten onophoudelijk of ze testtoestellen moeten aanschaffen van de peperdure Amerikaanse Joint Strike Fighter (JSF). Ondertussen lobbyt de provincie Noord-Brabant als een bezetene om de weifelende parlementariërs over de streep te trekken.
Volgens Noord-Brabant is de investering in de Amerikaanse straaljager van levensbelang voor de zuidelijke economie, schrijven Gedeputeerde Staten in een speciaal aan het parlement gerichte brief. 'De JSF levert een wezenlijke bijdrage aan hoogwaardige werkgelegenheid op langere termijn', beweert de provincie die de Tweede Kamer 'met klem' verzoekt op dit argument acht te slaan.
Het Brabantse provinciebestuur is er kennelijk bijzonder veel aan gelegen dat de aanschaf van de omstreden gevechstvliegtuigen erdoor wordt gedrukt.
Maar waarom?
En is de JSF zo'n must voor de provincie?
Het likkebaardende Noord-Brabant beschouwt meedoen aan de ontwikkeling van de opvolger van de F16 als de kip met de gouden eieren die de provincie een toonaangevende positie bezorgt in de mondiale technisch hoogstaande luchtvaartindustrie.
Het moet duizenden banen opleveren en grootschalige innovatie stimuleren. De ontwikkeling moet bovenal de aanjager vormen voor de gewenste realisatie van Maintenance Valley rond de vliegbases Gilze-Rijen en Woensdrecht waar de vliegtuigen moeten worden onderhouden, gerepareerd en gereviseerd.
Hoe florissant de provinciale bespiegelingen ook zijn, diverse luchtvaartdeskundigen plaatsen er kanttekeningen bij. Zo is de vraag of al het te investeren overheidsgeld wel kan worden terugverdiend. Aan concrete aantallen banen die de ontwikkeling van de JSF oplevert en waar de provincie zich op blind lijkt te staren, waagt niemand zich. Ook al hebben vliegtuigen een levensduur van tientallen jaren en moeten ze voortdurend worden nagekeken, bouwer Lockheed Martin heeft al toegegeven dat de JSF minder onderhoud vergt dan voorgangers, en dus maar beperkt werk genereert. Ook oud-staatssecretaris van Defensie Van der Knaap nuanceerde het opgeroepen panorama van grootschalige werkgelegenheid.
Op dit moment zijn weliswaar reeds tientallen Nederlandse bedrijven (waaronder veel Brabantse) betrokken bij de ontwikkeling en eerste productie, maar het is volstrekt koffiedik kijken welke orders Nederland straks concreet zal binnenhalen, want die kunnen evengoed naar andere deelnemende landen gaan.
Defensiespecialist Bert Kreemers, die promoveerde op de aanschaf van gevechtsvliegtuigen, concludeerde recent dat niemand zich op voorhand rijk moet rekenen. " Toen de aanschaf van de F16 in 1975 een feit was, verdampten de beloftes voor werkgelegenheid: van de beloofde 25.000 manjaren werk bleef nauwelijks de helft over", schreef hij. Oorzaak: met veel opdrachten die Nederland zou krijgen, ging uiteindelijk toch het buitenland aan de haal.
Ook het Centraal Planbureau uitte serieuze twijfels of de hoge verwachtingen kunnen worden ingelost.
Opmerkelijk zijn daarnaast de hardnekkige kopzorgen over geluidsoverlast, nota bene geuit door CDA-provinciebestuurder Paul Rüpp. Tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer over de JSF gaf hij onomwonden te kennen geen toename te aanvaarden van het vlieglawaai rond vliegbasis Volkel omdat het gelijknamige dorp dan nooit meer kan uitbreiden. Het tekent het ambivalente gevoel bij Noord-Brabant. In de recent uitgevaardigde brief rept de provincie evenwel met geen woord over voor zaken als overlast, vervuiling en onveiligheid.
